การซ่อมบำรุงระบบไฟฟ้า 30104-2036
หน่วยที่ 1: หลักการและความปลอดภัยในงานซ่อมบำรุงระบบไฟฟ้า
สาระการเรียนรู้:
ความสำคัญ บทบาท และจุดมุ่งหมายหลักของงานซ่อมบำรุงระบบไฟฟ้าในสถานประกอบการและที่พักอาศัย
ประเภทของการซ่อมบำรุง (Breakdown, Preventive, Predictive Maintenance)
อันตรายจากกระแสไฟฟ้าที่มีต่อร่างกายมนุษย์ (ไฟฟ้าดูด, ไฟฟ้าช็อต, ไฟฟ้ารั่ว, ประกายไฟอาร์ก)
กฎระเบียบมาตรฐานความปลอดภัย และการใช้งานอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE)
ขั้นตอนปฏิบัติการล็อกป้ายเตือนและการตัดแยกพลังงานไฟฟ้า (Lockout/Tagout - LOTO)
วิธีการช่วยเหลือและปฐมพยาบาลผู้ประสบอันตรายจากไฟฟ้าเบื้องต้นและการทำ CPR
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายประเภทของการซ่อมบำรุง กฎระเบียบความปลอดภัย และขั้นตอนการช่วยเหลือผู้ประสบภัยได้อย่างถูกต้อง
ด้านทักษะ (P): สาธิตขั้นตอนการใช้อุปกรณ์ LOTO และการทำ CPR ปฐมพยาบาลเบื้องต้นตามสถานการณ์จำลองได้อย่างปลอดภัย
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): ตระหนักถึงความปลอดภัยในการปฏิบัติงาน มีความระมัดระวังและสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคลอย่างสม่ำเสมอ
หน่วยที่ 2: เครื่องมือและเครื่องมือวัดสำหรับงานซ่อมบำรุง
สาระการเรียนรู้:
การเลือกใช้ บำรุงรักษา และเก็บรักษาเครื่องมือช่างสำหรับงานซ่อมบำรุงไฟฟ้าที่มีฉนวนป้องกันกระแสไฟ (Insulated Tools)
หลักการทำงานและวิธีการใช้ดิจิทัลมัลติมิเตอร์ (Digital Multimeter) ในการวัดค่าแรงดัน (V), กระแส (A) และความต้านทาน (Ω)
การใช้งานแคลมป์มิเตอร์ (Clamp Meter) เพื่อวัดกระแสไฟฟ้าโดยไม่ต้องตัดวงจร
การใช้งานเครื่องวัดความต้านทานฉนวนไฟฟ้า (Insulation Tester หรือ Megger)
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายวิธีการเลือกใช้และหลักการทำงานของเครื่องวัดไฟฟ้าชนิดต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการตั้งย่านวัดและวัดค่าพารามิเตอร์ทางไฟฟ้าด้วยมัลติมิเตอร์ แคลมป์มิเตอร์ และเมกเกอร์ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): มีความประณีตรอบคอบในการใช้และจัดเก็บเครื่องมือวัด ไม่ทำให้เครื่องมือเสียหายจากการตั้งย่านวัดผิดพลาด
หน่วยที่ 3: การซ่อมบำรุงระบบส่งจ่ายและระบบจำหน่ายไฟฟ้า
สาระการเรียนรู้:
โครงสร้างและส่วนประกอบของระบบจำหน่ายแรงต่ำและแรงสูง
การตรวจสอบและบำรุงรักษาสายส่ง อุปกรณ์ยึดโยง เสาไฟฟ้า และลูกถ้วยฉนวน
ส่วนประกอบหลักของหม้อแปลงไฟฟ้า (Transformer) และระบบระบายความร้อน
ขั้นตอนการตรวจสอบ บำรุงรักษาหม้อแปลงประจำปี และการทดสอบวัดค่าความเป็นฉนวนขดลวด/การกรองน้ำมันหม้อแปลง
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): ระบุส่วนประกอบสำคัญของระบบจำหน่ายและหม้อแปลงไฟฟ้า พร้อมอธิบายรอบเวลาในการบำรุงรักษาได้อย่างถูกต้อง
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการตรวจสอบสภาพภายนอกของหม้อแปลงและวัดค่าความเป็นฉนวนขดลวดหม้อแปลงตามขั้นตอนมาตรฐานได้
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): มีวินัยและปฏิบัติตามขั้นตอนการทำงานบนที่สูงหรือการทำงานใกล้สายส่งแรงดันสูงอย่างเคร่งครัด
หน่วยที่ 4: การซ่อมบำรุงแผงสวิตช์จ่ายไฟฟ้าและตู้ควบคุม (MDB & Sub-Panel)
สาระการเรียนรู้:
โครงสร้างภายในตู้ Main Distribution Board (MDB) และแผงจ่ายไฟย่อย (Sub-Panel)
การตรวจสอบสภาพของบัสบาร์ (Busbar) ขั้วต่อสาย และการตรวจสอบความร้อนสะสม (Thermal Inspection)
หลักการทำงานและการตรวจสอบสภาพเครื่องปลดวงจรไฟฟ้า (Air Circuit Breaker, Molded Case Circuit Breaker)
การดูแลรักษามิเตอร์วัดค่าทางไฟฟ้า และหลอดสัญญาณเตือน (Pilot Lamp) หน้าตู้
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายส่วนประกอบในตู้ MDB และระบุวิธีตรวจหาจุดเชื่อมต่อสายที่หลวมหรือเกิดความร้อนสูงได้
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการตรวจซ่อมเปลี่ยนและขันกวดขันแน่นจุดต่อสายบัสบาร์ รวมถึงตรวจสอบการทำงานของเซอร์กิตเบรกเกอร์ตามขั้นตอนได้
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): ปฏิบัติงานด้วยความรอบคอบ ละเอียดถี่ถ้วน มุ่งมั่นทำงานให้เสร็จสิ้นตามมาตรฐานวิชาชีพ
หน่วยที่ 5: การซ่อมบำรุงระบบป้องกันและระบบต่อลงดิน
สาระการเรียนรู้:
ความสำคัญและหลักการทำงานของระบบป้องกันไฟฟ้ารั่วและไฟดูด (RCDs/RCBOs)
หลักการทำงานของระบบต่อลงดิน (Grounding System) และหน้าที่ของหลักดิน (Earth Electrode)
วิธีการใช้งานและหลักการวัดค่าความต้านทานดินด้วย Earth Resistance Tester
มาตรฐานและขั้นตอนการตรวจสอบบำรุงรักษาระบบป้องกันฟ้าผ่า (Lightning Protection)
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายมาตรฐานค่าความต้านทานดินและหลักการทำงานของอุปกรณ์ป้องกันไฟรั่วไฟดูดได้อย่างถูกต้อง
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการวัดค่าความต้านทานดิน และทดสอบประสิทธิภาพการทำงาน (Trip Test) ของอุปกรณ์ RCD ได้ตามเกณฑ์มาตรฐาน
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): ตระหนักถึงความปลอดภัยของผู้ใช้อุปกรณ์ไฟฟ้า ทำงานด้วยความซื่อสัตย์ในการอ่านและบันทึกผลการวัดค่าความต้านทานดินที่เป็นจริง
หน่วยที่ 6: การซ่อมบำรุงบริภัณฑ์ไฟฟ้าและเครื่องใช้ไฟฟ้าในอุตสาหกรรม
สาระการเรียนรู้:
โครงสร้าง ปัญหาขัดข้อง และวิธีการตรวจเช็กมอเตอร์ไฟฟ้า 1 เฟส และ 3 เฟส
วิธีการทดสอบหาขดลวดไหม้ ขดลวดช็อตรอบ หรือขดลวดรั่วลงโครงของมอเตอร์
การตรวจสอบและแก้ปัญหาเสียงครางหรือหน้าสัมผัสชำรุดของแผงสวิตช์แม่เหล็ก (Magnetic Contactor)
การตรวจสอบและซ่อมบำรุงระบบแสงสว่างในโรงงานและอาคาร รวมถึงระบบไฟสำรองฉุกเฉิน
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างอาการชำรุดของมอเตอร์/คอนแทกเตอร์กับวิธีการตรวจวัดแก้ไขได้
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการรื้อ ตรวจสภาพ ทำความสะอาดหน้าสัมผัสของคอนแทกเตอร์ และวัดทดสอบขดลวดมอเตอร์ได้อย่างถูกต้อง
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): มีความอดทน มุ่งมั่นในการแก้ปัญหา มีความรับผิดชอบในการใช้อุปกรณ์อย่างระมัดระวัง
หน่วยที่ 7: การวางแผนและการจัดทำระบบเอกสารงานซ่อมบำรุง
สาระการเรียนรู้:
โครงสร้างและองค์ประกอบของการวางแผนบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance - PM)
การออกแบบและจัดทำตารางเวลาแผนงานซ่อมบำรุงรักษาประจำปี/ประจำเดือน (Maintenance Schedule)
การประมาณการและวางแผนจัดเตรียมพัสดุ อะไหล่ และงบประมาณในการซ่อมบำรุงรักษา
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายวิธีการเขียนแผนงานจัดทำตารางรอบเวลา PM ของอุปกรณ์ไฟฟ้าชนิดต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการเขียนแผนการซ่อมบำรุงรักษาตู้ไฟและเครื่องจักรกลไฟฟ้าประจำปี โดยใช้เครื่องมือสารสนเทศได้
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): มีการทำงานอย่างเป็นระบบ มีความเป็นผู้นำ และตระหนักถึงการทำงานร่วมกันเป็นทีม
หน่วยที่ 8: การบันทึกและสรุปรายงานผลการซ่อมบำรุง
สาระการเรียนรู้:
โครงสร้างความสำคัญของเอกสาร 'ใบแจ้งซ่อม' (Work Order) และ 'ประวัติการซ่อม' (History Record)
ขั้นตอนและเทคนิคการเขียนรายละเอียดปัญหาวิธีแก้ไข และอุปกรณ์อะไหล่ที่ใช้ลงในเอกสาร
การใช้ระบบบริหารจัดการงานซ่อมบำรุงด้วยคอมพิวเตอร์ (CMMS) เบื้องต้น
การเขียนและนำเสนอรายงานสรุปผลการซ่อมบำรุงรักษาเพื่อเสนอผู้บังคับบัญชา
จุดประสงค์การเรียนรู้:
ด้านความรู้ (K): อธิบายความสำคัญและส่วนประกอบที่ต้องระบุในใบแจ้งซ่อมและรายงานสรุปงานได้อย่างถูกต้อง
ด้านทักษะ (P): ปฏิบัติการบันทึกสรุปข้อมูลประวัติการซ่อมผ่านแบบฟอร์มเอกสารหรือระบบคอมพิวเตอร์ได้อย่างเป็นระเบียบและครบถ้วน
ด้านเจตคติ/คุณลักษณะ (A): มีความซื่อสัตย์ในการรายงานข้อเท็จจริง และมีความเป็นระเบียบเรียบร้อยในการทำเอกสารส่งงาน